ثبت 212 ضمانت الکترونیک در دادسرای تهران

به گزارش خبرگزاری مهر، سامانه ضمانت الکترونیک با هدف تسهیل و تسریع فرآیند تأمین و قبولی وثیقه، کاهش بازداشت های کوتاه مدت و غیرضروری و کاستن از مراجعات و تشریفات اداری، با همت مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه طراحی شد و در فاز نخست، به صورت آزمایشی در سه ناحیه دادسرای تهران به اجرا درآمد و در ادامه در تمامی نواحی دادسرای تهران عملیاتی شد.

همزمان، بر اساس بخشنامه رئیس کل دادگستری استان تهران، اجرای این سامانه از ابتدای مهرماه در تمامی واحدهای قضایی استان تهران در دستور کار قرار گرفت.

وقتی قرار وثیقه صادر می شود، چه اتفاقی می افتد؟

از منظر حقوقی، وثیقه یکی از قرارهای تأمین کیفری است که با اهدافی همچون دسترسی به متهم، تضمین حضور به موقع او، جلوگیری از فرار یا مخفی شدن و تضمین حقوق بزه دیده صادر می شود. ماده 217 قانون آیین دادرسی کیفری، وثیقه را اعم از وجه نقد، ضمانت نامه بانکی، مال منقول یا غیرمنقول پیش بینی کرده است. بنابراین، صدور قرار وثیقه به خودی خود پایان فرآیند نیست؛ بلکه پس از آن باید وثیقه معرفی و در صورت احراز شرایط قانونی، پذیرفته شود.

در ماده 226 قانون آیین دادرسی کیفری تصریح شده است متهمی که برای او قرار کفالت یا وثیقه صادر شده، تا زمان معرفی کفیل یا سپردن وثیقه به بازداشتگاه معرفی می شود؛ در عین حال، مقام قضایی مکلف است در صورت معرفی کفیل یا وثیقه، حتی خارج از وقت اداری و با وجود شرایط قانونی، نسبت به پذیرش آن اقدام کند.

در شیوه سنتی، وثیقه گذاری چگونه انجام می شد؟

در فرآیند سنتی، پس از صدور قرار وثیقه، متهم یا وثیقه گذار باید مال مورد نظر را معرفی می کرد. سپس بسته به نوع مال، بررسی مدارک، احراز مالکیت، استعلام های لازم، تعیین ارزش و بررسی قابلیت پذیرش آن انجام می شد. اگر مال معرفی شده در حوزه ای غیر از محل رسیدگی قرار داشت، فرآیند می توانست پیچیده تر شود.

در چنین شرایطی، انجام اقدامات لازم درباره مال در حوزه دیگر، در مواردی نیازمند اعطای نیابت قضایی بود و همین موضوع سبب می شد تا زمان تعیین تکلیف وثیقه، متهم در بازداشت بماند. وثیقه به صورت الکترونیکی چگونه تأمین می شود؟ در سامانه ضمانت الکترونیک، تلاش شده است اطلاعات مورد نیاز مقام قضایی از مسیر ارتباط برخط با دستگاه ها و سامانه های مرتبط در اختیار او قرار گیرد.

در حال حاضر، امکان شناسایی حساب بانکی، سهام بورس، ملک، طلا و خودرو برای وثیقه گذاری فراهم شده و قاضی می تواند استعلام های لازم درباره وثیقه معرفی شده را به صورت برخط انجام دهد. همچنین در قرارهای کفالت، امکان استعلام برخط فیش حقوقی کارکنان سراسر کشور پیش بینی شده است. یکی از گلوگاه های مهم نیز ارزش معاملاتی ملک بود که پیش تر نیازمند فرآیند کارشناسی بود، اما با راه اندازی سرویس تخمین ارزش معاملاتی ملک در همکاری با سازمان امور مالیاتی، قاضی می تواند ارزش تخمینی ملک معرفی شده را به صورت برخط مشاهده کند و در صورت احراز شرایط، اقدامات بعدی را از طریق سامانه های سازمان ثبت اسناد و املاک انجام دهد.

از ملک و خودرو تا حساب بانکی، سهام و طلا

یکی از ویژگی های مهم این سامانه، استفاده از ظرفیت داده های دستگاه های مختلف برای شناسایی و بررسی دارایی های قابل معرفی به عنوان وثیقه است. بر این اساس، سامانه ضمانت الکترونیک می تواند امکان شناسایی حساب بانکی، سهام بورس، ملک، طلا و خودرو را برای وثیقه گذاری فراهم کند و اطلاعات مورد نیاز مقام قضایی از مسیر استعلام های برخط دریافت شود.

مهم ترین هدف؛ جلوگیری از بازداشت به دلیل تأخیر در تأمین

یکی از مهم ترین اهداف طرح ضمانت الکترونیک، جلوگیری از بازداشت های کوتاه مدت و غیرضروری ناشی از طولانی شدن فرآیند تأمین است. در همین راستا، دادستان تهران اعلام کرده است که از زمان اجرای طرح تاکنون 212 فقره ضمانت الکترونیک در دادسرای تهران ثبت شده و در مواردی که امکان استفاده از این ظرفیت فراهم بوده، از معرفی متهمان به زندان جلوگیری شده است.

وثیقه گذاری؛ از «مراجعه» به «استعلام برخط»

محمد کاظمی فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در خصوص سامانه ضمانت الکترونیک گفت: تحول اصلی ضمانت الکترونیک را می توان در یک تغییر ساده، اما اثرگذار خلاصه کرد، در گذشته بخش قابل توجهی از زمان فرآیند وثیقه صرف حرکت اطلاعات میان اشخاص، اسناد و مراجع مختلف می شد؛ اما با سامانه ضمانت الکترونیک تلاش شده است این اطلاعات به صورت برخط در یک زنجیره به هم پیوسته در اختیار فرآیند قضایی قرار گیرد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه خاطرنشان کرد: وقتی شخص واجد شرایط، پس از صدور قرار وثیقه، به دلیل تأخیر در استعلام یا تکمیل فرآیند اداری در انتظار می ماند، زمان به یک مؤلفه مهم در اجرای عدالت تبدیل می شود. ضمانت الکترونیک دقیقاً در همین نقطه ورود کرده است تا با استفاده از داده، ارتباط میان سامانه ها و استعلام های برخط، فرآیند تأمین وثیقه را سریع تر، شفاف تر، کم هزینه تر و قابل پایش تر کند.

وی در بخش پایانی سخنان خود با تاکید بر استمرار هوشمندسازی سایر امورات و فرآیندهای قابل هوشمندسازی در دستگاه قضا اظهار کرد: مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در تلاش است تا با بهره گیری از فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی دسترسی مردم را به عدالت آسان تر کند.